Oksidasyon ve Redüksiyon: Kimya, Hayatımın Biriyle Tanıştığı O An
Bir sabah uyanıp pencerenin önüne oturduğumda, Kayseri’nin solgun sabah ışığı odamı doldurmuştu. Kendi dünyamda kaybolmuşken, sokaktan gelen gürültüler, insanların sesleri birer yankı gibi geliyordu. O an, içimde garip bir şeyler kıpırdandı; tıpkı yıllardır bir şeylerin değişmesi gerektiğini hissediyor olmam gibi… Hayatımda öylesine bir dönüm noktasıydı ki bu, her şeyin tek bir anla başladığını fark ettim. O an, kimyaya dair öğrendiğim bir kavramı -oksidasyonu ve reduksiyonu- hayatımda ilk defa tam anlamıyla deneyimleyeceğimi ne kadar da bilmezdim.
Oksidasyon: Birini Kaybetmek
Oksidasyon, kimya kitaplarında bile gözümü korkutan bir kavramdı. Metalin paslanması, bir elementin oksijenle birleşerek kendini kaybetmesi… Bunu hep teorik olarak bilirdim ama asla hissedemezdim. Tı tı tı… o sabah, kaybolan şeyin kendim olduğunu fark ettim. İçimde bir şey eksik, belki bir parça ben, belki de bir parça güven… Oksidasyon, tam olarak buydu işte; kendimi kaybediyordum, bir şeylerin ardında bıraktığım çürümüş parçalar gibi.
Bir ilişkiden çıkmak, bir dostluğu bitirmek… Neredeyse paslanan bir çivi gibi birikiyor acılar. Yaşadığım bu kayıp, her geçen dakika biraz daha büyüyordu. Oksijenin, yani hayatın bir parçası gibi etrafımda sürekli dönen tüm o güçler beni değiştiriyor, içimdeki en saf, en gerçek parçayı benden alıyordu. Bir metal gibi zamanla aşındım, bir daha asla eski halime dönmeyecek gibi hissediyordum.
İçimdeki bu karanlık anı, ne kadar kimyasal bir reaksiyon gibi açıklayabilsem de, asıl mesele duygulardı. Bir insanın hayatta kaybetmesi gereken şeylerin ardında, bu oksidasyon gibiydi: önce bir nehir gibi akıp gidiyor ve sonunda geriye sadece paslanmış hatıralar kalıyordu. Gerçekten kaybetmek, kendini kaybetmek, oksidasyonun beni etkileyişiydi.
Redüksiyon: Bir Şeyleri Geri Almak
Bir gün, tıpkı bir arayış gibi, karanlığın içinden çıkmaya çalışırken, kendime “Neden bu kadar uzun süre kaybolmuş hissediyorum?” diye sordum. Oksidasyonun acısıyla yüzleşirken, bir yandan da kimya kitaplarımda bulduğum bir kavram beni başka bir yolculuğa sürüklüyordu: Redüksiyon. Kimyasal olarak, redüksiyon bir maddenin elektron kazanmasıydı ama bana göre, o an kendimi tekrar bulmamı sağlayacak bir şeydi. Yeniden kendimi, yeniden güvenimi ve umutlarımı geri almak istiyordum.
Kendimi bir madde gibi hissettim; dışarıda oksijen beni tüketmişken, içimde bir yerlerde hala bir güç vardı. Bir elektronu, bir parçayı daha bulup, kendimi eski halime getirebilirdim belki. Redüksiyon, tam da bu şekilde bir dönüşümdü. O an bana oksidasyon kadar net bir şey öğretti; kaybettiğimiz her şeyi geri almak, çürüyen her anı tekrar düzeltmek mümkündü. Geri alabilir miydim? Hayır, eskiye dönemezdim belki, ama bu, bir şeyleri yeniden inşa edebileceğim anlamına geliyordu.
Bu düşünce beni yeniden hayata bağladı. Kırık dökük yerlerime redüksiyon gibi küçük ama güçlü dokunuşlar yaparak kendimi toparlamaya başladım. İnsanın kendini bulması da, her gün bir adım daha yaklaşması gibiydi. Her kayıp, yeni bir başlangıç demekti ve her yeni başlangıç, eskiyi arkamda bırakıp ilerlememi sağlıyordu.
Kimyadaki Denge: Oksidasyon ve Redüksiyon
Kimyada oksidasyon ve reduksiyon her zaman bir denge içinde oluyordu. Bunu yaşamda da görmek mümkündü. Oksidasyon ve redüksiyon birbirine bağlıydı. Bir yerde oksijen artarken, başka bir yerde elektron kazanıyordum. İçimdeki bu dengeyi bulduğumda, kendimi yeniden bütün hissettim. Kimya her zaman yalnızca bir teori olarak kalmadı, o an her şey bir anda netleşti. Oksidasyon ve reduksiyon, bana hayatın ne kadar değerli olduğunu hatırlattı. Her kayıp, bir kazanımı doğurur, her kaybolan şeyin yerini yeni bir şey alabilir.
Bazen duygularım beni sokaklardan, insanlardan, anılardan uzaklaştırdı, ama kimya bana bir çözüm sundu. Bazen kaybolur, bazen yeniden bulurduk. İnsan olarak oksitlenir, geriye sadece hatıralarımız kalır, ama ruhumuz her zaman reduksiyonla yeniden yeşerebilir.
Son Söz
Kayseri’de bir sabah, pencerenin önünde hayallere dalarak düşündüm. Hayat, kimyadaki reaksiyonlar gibiydi; bazen oksitlenir, bazen redükse olurduk. Kimi zaman kaybeder, kimi zaman yeniden kazanırdık. Hayatın kimyasını öğrenmek, bazen kaybetmek ve yeniden kazanmak demekti. O sabah, bir kez daha fark ettim ki: Her kayıp, bir dönüşüm sürecinin parçasıdır. Kendi oksidasyonumla yüzleştim, ama reddedemedim reduksiyonumu… Her şey birbirine bağlıydı.